نکات فصل چهارم زیست سوم

مولف: طاها محمودی مدرس زیست آکادمی تیس (گروه آموزشی دانشگاه تهرانی ها)

هورمون ها توسط سلول های خاص و اختصاص یافته ای به داخل خون ترشح می شوند و به سلول هایی که هورمون روی آنها اثر میگذارد سلول هدف گفته میشه مثلا شما یه تیر و کمان رو فرض کنید و یک هدف خود کمان نقش سلول ترشح کننده هورمون رو داره تیری که از کمان رها میشود همان هورمون و نشانه ای که تیر به آن برخورد میکند سلول هدف نامیده میشود.
💎پیک های شیمیایی دو نوع هستن ۱️⃣انتقال دهنده های عصبی (مشابه استیل کولینی که در دستگاه عصبی از پایانه آکسونی ازاد میشد به درون فضای سیناپسی) ۲️⃣هورمون ها
۱️⃣انتقال دهنده های عصبی:
✅به درون خون وارد نمی شوند
✅عمل سریع عمر کوتاه
✅در سلول های عصبی ساخته می شوند
۲️⃣هورمون ها:
✅وارد خون می شوند
✅عمل کند و طول عمر زیاد
✅در غده ها و برخی از سلول های عصبی ساخته می شوند
💎بعضی از ترکیبات شیمیایی هم نقش هورمونی و هم نقش انتقال دهنده عصبی را دارند مثل👈🏻اپی نفرین
💎یادتون نره که بعضی از سلول های عصبی هم بلد هستن بعضی از هورمون هارو بسازن و اشتباه نکنید و با خودتون فکر کنید سلول عصبیه پس انتقال دهنده عصبی تولید میکنه فقط و فقط مثلا در جسم سلولی نورون های هیپوتالاموس دو تا هورمون ساخته می شوند:
۱️⃣ضد ادراری ۲️⃣اکسی توسین
💎دستور هورمون به سلول هدفش و امر و نهی اون به دو عامل بستگی داره:👈🏻۱️⃣نوع هورمون۲️⃣سلول هدف
💎غدد دو نوع هستن۱️⃣درون ریز ۲️⃣برون ریز
۱️⃣درون ریز:وظیفه اصلیشون ترشح هورمون است
۲️⃣برون ریز:یک نوع غده که مواد خاصی رو به درون مجرا می ریزد و پس از مجرا به قسمت هایی از درون یا بیرون بدن راه پیدا می کنند و نوع بافت پوششی این غدد بافت پوششی می باشد

انواع غدد درون ریز در چه محل هایی دیده می شوند
✅پینه آل (اپی فیز)
✅هیپوتالاموس
✅تیروئید
✅هیپوفیز
✅تیموس
✅پانکراس
✅غده فوق کلیه
✅تخمدان
✅بیضه

انواع غدد برون ریز در چه نقاطی مشاهده می شوند
✅پروستات
✅وزیکول سمینال
✅پیازی میز راهی
✅غدد عرق
✅غدد بزاق
✅سلول های اصلی یا پپتیک در معده (آنزیم های گوارشی )

💎💎پانکراس👈🏻هم بخش درون ریز داره و هم بخش برون ریز
بخش برون ریز آن–>بیکربنات و آنزیم گوارشی میسازه
بخش درون ریز آن–>انسولین و گلوکاگن میسازه

هیپوتالاموس و هیپوفیز دو غده از نوع درون ریز هستند که ترشح بسیاری از هورمون ها رو کنترل میکنن و میشه گفت مرکز و رئیس سایر غدد درون ریز می باشند
هیپوتالاموس مرکز مهمی در مغز هست که فعالیت های دستگاه های عصبی و همینطور ترشحات غده ای درون ریز رو هماهنگ میکنه
و تنظیم اعمال زیر نیز از وظایف هیپوتالاموس هست
✅ دما✅فشار خون✅احساسات ✅گرسنگی و تشنگی
هیپوتالاموس دستور هایی رو با توجه به شرایط و نیاز بدن به هیپوفیز ارسال میکنه و دستور ها از جنس هورمون هستند و با اثر به هیپوفیز موجب تغیرات و تنظیمات می شوند
هورمون های اکسی توسین و ضد ادراری در جسم سلولی نورون های هیپوتالاموس ساخته و از طریق اکسون به هیپوفیز پسین می رسند و سپس از هیپوفیز پسین از آب میان بافتی عبور و به درون مویرگ خونی میروند تا به اندام های هدفشان برسند
ضد ادراری اندام هدفش نفرون کلیه هست و بازجذب آب رو انجام میده
وای اکسی توسین اندام هدفش رحم و پستان می باشد و موجب انقباض عضلات صاف جداره رحم و خروج شیر از غده های شیری می شوند(توجه کنید که پرولاکتین در هیپوفیز پیشین ساخته و عمل شیر سازی رو انجام می دهد)هیپوتالاموس هورمون های ازاد کننده و مهار کننده را نیز میسازه که و به رگ های خونی بین هیپوتالاموس و هیپوفیز میریزد و هورمون ازاد کننده باعث میشه هیپوفیز پیشین هورمون خاصی رو بسازه و بعد ترشح کنه اما هورمون مهار کننده باعث میشه هیپوفیز پیشین ترشح یکی از هورمون هاشو کم کنه
💎ارتباط هیپوتالاموس با هیپوفیز پسین با نورون هست اما ارتباطش با هیپوفیز پیشین بوسیله سیاهرگ می باشد
💎هیپوفیز پسین بر خلاف پیشین توانایی ساخت هورمون رو نداره چرا؟چون ساختار عده ای نداره ولی هیپوفیز پیشین ساختارش غده ای و ۶هورمون می سازد ولی همین ۶هورمون هم تحت کنترل هورمون های هیپوتالاموسی هستند

هورمون های هیپوفیز پیشین
✅محرک فوق کلیه ( اثرش روی قشر فوق کلیه هست )
‏✅FSH
‏✅LH
✅پرولاکتین
✅ رشد
✅محرک تیروئید

هورمون هایی که به هیپوفیز پسین می آیند از هیپوتالاموس
✅ضد ادراری
✅اکسی توسین