یک نکته خاص از عربی

چند وقتی هست که توی کانال و توی سایت یک سری نکات خاص و ناب عربی رو میذاریم که با استقبال بچه ها هم خوشبختانه رو به رو شده امروز هم یه سورپرایز داریم براتون و یک نکته خاص از عربی رو براتون پیشکش میکنیم

شاید این سوال برای شما هم پیش اومده باشه که آیا فقط بحث علامت فرعی اعراب در اسم ها وجود دارد یا فعل ها نیز علامت فرعی اعراب دارند؟ و اگر بله به چه شکلی می باشد؟

☑️علامت فرعی اعراب علاوه بر اسم ها، در فعل های مضارعی که دارای نون اعراب هستند یا نون اعراب آنها حذف شده است نیز وجود دارد.

☑️اسم های زیر اعراب فرعی دارند:
مثنی(در هر سه حالت رفع، نصب و جر)
جمع مذکر سالم(هر سه حالت)
اسماء خمسه(هر سه حالت)
جمع مؤنث سالم(در حالت نصب)
غیرمنصرف ها(در حالت جر)

☑️فعل های مضارع مرفوع که دارای نون اعراب هستند دارای علامت فرعی(مرفوع با ثبوت نون) هستند. البته دقت کنید نون جمع مؤنث را با نون اعراب اشتباه نگیرید:
یجتهدانِ، یجتهدون، تجتهدینَ و… دارای علامت فرعی هستند.
یجتهدن علامت فرعی ندارد چون نون آن ضمیر جمع مؤنث است.

☑️ مضارع های منصوب و مجزوم که نون آنها حذف شده است نیز دارای علامت فرعی(با حذف نون) هستند.
أن یجتهدوا، لم یذهبا، لن تخرجی و… علامت فرعی اعراب دارند.

☑️دقت کنید که هر گاه از علامت مضارع پرسیده شود باید بگویید در چنین شرایطی(👆) علامت فرعی دارند اما اگر نقش مضارع در جمله بررسی شود آن وقت اعراب محلی دارد، چون مضارع ها جمله محسوب شده و جمله نیز اگر نقش(مثلا خبر، جمله حالیه، وصفیه) بپذیرد، اعراب محلی خواهد داشت.

😊تستی ساده از نکته فوق:
✔️عیّن العبارة لیس فیها من علامات الإعراب الفرعیة:
۱)- إنّ أفضل المؤمنین أحسنهم خلقاً!
۲)- لیت زملائی یطالعون دروسهم!
۳)-تَدخل المسلمات فی مساجد الله!
۴)- والداه رجعا من سفرهما!

در گزینه ۱ المؤمنین جمع مذکر بوده و علامت فرعی دارد. در گزینه ۲ یطالعون علامت فرعی دارد.(البته اگر نقش و اعرابش را بخواهند می گوییم خبر لیت و مرفوع محلا می باشد) اما در بحث علامت فرعی بدون توجه به جمله، علامت فرعی دارد.(این نکته در کنکور ۹۳ رشته ریاضی نیز مطرح شده بود)
در گزینه ۳ علامت فرعی وجود ندارد. المسلمات مرفوع واقع شده و مساجد نیز غیرمنصرف است اما در حالت مضاف اعرابش اصلی می باشد.
در گزینه ۴ نیز «والدا» مثنی است که نون آن در حالت مضاف حذف شده است.


⚪️آیا کلماتی مانند «لیت، لعلّ، کأنّ» هنگام مؤنث شدن در آخر خود «ت» می گیرند؟

☑️نخیر؛ این کلمات از حروف مشبهة بالفعل بوده و «حرف» می باشند. حرف ها مذکر و مونث ندارند. در ضمن، «تْ» مخصوص فعل است نه اسم و حرف.
اما دقت کنید که افعال ناقصه(کان، أصبح، صار، مازال، لیس، مادام) در مذکر و مونث بودن با اسم خود مطابقت می کنند و حتی اگر اسم آنها جمع غیرعاقل باشد نیز معمولا این افعال به صورت مفرد مؤنث می آیند. افعال مقاربه(کاد، أوشک، أخذ، جعل و….) که ویژه رشته انسانی است نیز با اسمشان در جنس مطابقت می کنند.

⚪️آیا فعل «أصبحَ» مجهول می شود؟

☑️نخیر؛ فقط فعل هایی مجهول می شوند که متعدی باشند یعنی مفعول داشته باشند. بنابراین «أصبح» از افعال ناقصه است و بحث لازم و متعدی درباره فعل های ناقصه مطرح نیست. یعنی نه فاعلی دارند نه مفعولی، بلکه به اسم و خبر نیاز دارند.

⚪️کلمات «إلّا، ألّا، ألا» عامل هستند یا غیر عامل؟ کاربردشان چیست؟

☑️ «إلّا» ادات إستثناء هست و غیر عامل می باشد.
«ألّا» یک حرف نیست بلکه از دو حرف «أنْ+لا» تشکیل شده است. بنابراین حرف «أنْ» عامل نصب مضارع است اما حرف «لا»، لای نفی مضارع و غیرعامل است.
«ألا» هم برای تنبیه و هشدار بوده و به معنی (آگاه باش) است و عامل نیست.

نویسنده : «ولی برجی»